Περιγραφή προϊόντος

Το τζαμί του Εμίρ Ζαδέ είναι ένα από τα τεμένη που οικοδομήθηκαν κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας στη Χαλκίδα ή αλλιώς Egriboz, όπως ήταν γνωστή η πόλη εκείνα τα χρόνια. Ο Τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, που επισκέφθηκε τη Χαλκίδα, αναφέρει ότι «μέσα στο κάστρο του Εγριμπόζ υπάρχουν έντεκα τούρκικοι μαχαλάδες και έντεκα τζαμιά πιστών μουσουλμάνων».

Το τζαμί του Εμίρ Ζαδέ σώζεται σήμερα σχεδόν ακέραιο. Σε περίοπτη θέση, σε ψηλό σημείο κεντρικής πλατείας, τη σημερινή Πεσόντων Οπλιτών στην οδό Κώτσου, κτίστηκε στους πρώτους χρόνους της οθωμανικής περιόδου, στα τέλη δηλαδή του 15ου αιώνα. Η ονομασία του προέρχεται από τις λέξεις εμίρ (εμίρης) και ζαδέ (γιος), δηλαδή το τέμενος του γιου του εμίρη.

Αποτελείται από μία ορθογώνια αίθουσα που καλύπτεται από ημισφαιρικό τρούλο εσωτερικά, οκτάπλευρο εξωτερικά, ο οποίος στηρίζεται σε τέσσερα ημιχώνια. Στη δυτική πλευρά υπήρχε κιονοστήρικτη στοά, το ρεβάκ, στεγασμένη με ημισφαιρικούς θολίσκους. Στη νοτιοδυτική πλευρά υψωνόταν κυλινδρικός μιναρές, από τον οποίο σώζεται μόνο η τετράγωνη βάση. Ο μιναρές και η στοά σώζονταν ως τα μέσα του 19ου αιώνα σύμφωνα με υδατογραφία του Αndré Couchaud του 1843.

Τη μνημειακή είσοδο πλαισιώνουν μαρμάρινες πλάκες με επιγραφή στην αραβική, στην οποία αναγράφεται: «Είσελθε εδώ εν ειρήνη και θα είσαι αθάνατος στο όνομα του Παντελεήμονος Θεού». Δύο παράλληλες σειρές παραθύρων στους πλευρικούς τοίχους και οχτώ μικρότερα που ανοίγονται στον τρούλο φωτίζουν το εσωτερικό του τεμένους. Στο εσωτερικό, ανατολικά διαμορφώνεται η κόγχη του μιχράμπ όπου διατηρούνται ίχνη χρώματος από τον αρχικό διάκοσμο. Δύο μαρμάρινες ενεπίγραφες πλάκες με αποσπάσματα πιθανόν από το κοράνι, στην αραβική, επιστέφουν την κόγχη.

Το τζαμί της Χαλκίδας ανήκει στον απλό αρχιτεκτονικό τύπο του μονότρουλου τεμένους, όπως τα περισσότερα στον ελλαδικό χώρο και τη Βαλκανική.

Απέναντι σώζεται επιβλητική η κρήνη του Χαλίλ, της ίδιας περιόδου. Πρόκειται για μια από τις δεκαεννιά δημόσιες κρήνες που κατασκευάστηκαν κατά την οθωμανική περίοδο και αναφέρονται επίσης από τον Εβλιγιά Τσελεμπή. Η κρήνη, διακοσμημένη με περίτεχνα ανάγλυφα αραβικής τέχνης, φέρει επιγραφές.

To τζαμί κηρυγμένο σήμερα μνημείο, δεσπόζει στη σύγχρονη πόλη και αποτελεί σύμβολο της εποχής εκείνης. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 το κτήριο σταδιακά αναστηλώνεται ενώ και κατά το διάστημα 1970-1973 πραγματοποιήθηκαν αναστηλωτικές εργασίες σύμφωνα με μελέτη της Διεύθυνσης Αναστήλωσης.